Alarmowy numer telefonu
Polish 
English
עברית
יידיש
Pусский
Español
Deutsch
Français
Italiano
Zarejestruj się, by otrzymać kartę
Wspomóż HODSCopyright © 2010 Halachiczne Towarzystwo Darowania Organow.
All rights reserved. Contact Us. Privacy Policy.
Zagadnienia
Problemem dla niektórych rabinów jest fakt, że najczęściej narządy uzyskuje się od dawców sztucznie podtrzymywanych przy życiu. Ci rabini uznają bijące serce za oznakę życia, więc zabranie narządów takiej osobie jest równoznaczne z jej zabiciem. Pozostaje pytanie, czy osoba w takim stanie jest żywa czy martwa.
Karta dawcy Halachicznego Towarzystwa Dawców Narządów (HOD) jest wyjątkowa bo pozostawia dawcy możliwość, czy chce oddać swoje narządy po śmierci pnia mózgu czy po śmierci klinicznej.
Wiele autorytetów w prawie żydowskim uważa śmierć pnia mózgu, za śmierć i popiera pobranie narządów pomimo bijącego serca. Oto niektórzy z nich:
|
Naczelny Rabin Izraela Ovadiah Yosef 1973-1983 |
Naczelny Rabin Izraela Mordechai Eliyahu
|
Naczelny Rabin Izraela Avraham Shapiro z"l 1983-1993 |
Naczelny Rabin Izraela Shlomo Amar 2006-
|
|
Naczelny Rabin Netanya Dovid Shlush 
|
Dayan, Chief Rabbinate Shaul Yisrael z"l |
Rabbi Zalman Nechemia Goldberg |
Rabbi Dr. Moshe Tendler Yeshiva University |
|
Rabbi Yechiel Halevy Secretary General Chief Rabbinate |
Rabbi Gedaliah Rabinowitz Rosh Kollel, Jerusalem |
Rabbi Moshe Feinstein |
Naczelny Rabin Izraela Shlomo Goren 1973-1983 |
RABBI MOSHE FEINSTEIN
Rabin Moshe Feinstein przyjął śmierć pnia mózgu za halachiczną, nawet pomimo bijącego serca. W jego opinii nieświadomość połączona z nieodwracalnym zaprzestaniem oddychania jest równoznaczna śmierci. Opisał swoje przekonania w Iggrot Moshe, w liście do dr Bundy i w liście do dr Franka Veith (artykuł w JAMA, strona 1654).
Niektórzy uważają jego odkrycia w Igrot Moshe za niepopierające śmierci mózgowej. Jednak każda osoba która rozmawiała z Moshe Feinsteinem potwierdza, że uznawał on śmierć pnia mózgu za śmierć. Nikt nigdy nie zgłosił opinii, że rabin Moshe nie uznawał śmierci pnia mózgu za ostateczną. Wszystkie wątpliwości co do jego stanowiska pojawiły się dopiero po jego śmierci.
Ludzie, którzy rozmawiali z z rabinem Moshe Feinsteinem na ten temat potwierdzają, że uznawała on śmierć pnia mózgu za śmierć w rozumieniu halachicznym i nie patrzył na bijące serce jako oznakę życia to jego syn Rabbi Dovid Feinstein, jego wnuk Rabbi Shabtai Rapport, jego zięć Rabbi Moshe Tendler, jego wnuk Rabbi Mordechai Tendler, dr Frank Veith, dr Ira Greifer, oraz dr Sam Koontz.Należy zapoznać się z debatą otaczająca kwestię śmierci pnia mózgu ponieważ, nie można pobrać takich narządów jak serca czy płuca po śmierci klinicznej, a zebranie innych narządów jest o wiele trudniejsze.
Wiele z pojęć używanych przez lekarzy i laików nie jest do końca zrozumiałych, takich jak: śmierć osoby, śmierć narządu, śmierć mózgu, śmierć pnia mózgu, śpiączka, głęboka śpiączka, stan wegetatywny, śmierć kliniczna. Poniżej znajdują się krótkie opisy tych terminów:
Śmierć osoby: Najważniejszym problemem w tej debaty jest kwestia kiedy osoba umiera. Czy umiera wtedy gdy dusza opuszcza ciało, gdy ciało zostanie zniszczone, kiedy serce przestaje bić, czy kiedy nieodwracalnie zatrzymuje się układ oddechowy? Organizm (taki jak człowiek) może już być martwy pomimo tego, że jego narządy ciągle żyją (takie jak serce, wątroba, nerki). W jakim momencie można uznać organizm za martwy?
Śmierć narządu: Narząd może przestać funkcjonować pomimo tego, że jego komórki ciągle żyją i powoli umierają w późniejszym czasie. W jakim momencie można uznać narząd za martwy?
Śmierć mózgu: Mózg składa się głównie z kory (większej części) i pnia. Śmierć mózgu jest terminem czasami używanym zbyt powszechnie. Śmierć mózgu następuję wtedy gdy kora i pień przestają funkcjonować.
Śmierć pnia mózgu: Kiedy umiera pień mózgu z definicji umiera także kora. Zgodnie z prawami obowiązującymi w Stanach Zjednoczonych i Izraelu narządy można pobrać od zmarłych określonych tak na podstawie śmierci pnia mózgu. Znaczy to, że mózg przestał działać i że są nieprzytomni.
Pień mózgu reguluje oddychanie i w ten sposób pośrednio zapewnia ciało w tlen. Bez tlenu serce może nadal bić tylko za pomocą mechanicznych urządzeń pompujących krew do ciała. Krew niesie ze sobą tlen, który jest konieczny by utrzymać pojedyncze organy przy życiu nawet pomimo śmierci pnia mózgu (z czasem nawet przy pomocy respiratora serca przestanie działać). Śmierć pnia mózgu jest dokładniej opisana poniżej z medycznego, prawnego i halachicznego punktu widzenia.
Śpiączka, Głęboka śpiączka, Stan wegetatywny: Wszystkie te terminy oznaczają, że kora funkcjonuje ale pień mózgu nie i pacjent może oddychać samodzielnie. Zarówno głęboka śpiączka jak i stan wegetatywny najczęściej oznaczają, że stan ten jest nieodwracalny. Ludzie często mylą stan wegetatywny ze śmiercią pnia mózgu, ale są to zupełnie różne pojęcia. Narządów nigdy nie pobiera się od pacjentów w stanie śpiączki lub w stanie wegetatywnym.
Śmierć kliniczna: Pojęcie najczęściej stosowane wobec tych pacjentów u których zatrzymała się akcja serca ale u których można ją jeszcze przywrócić. Czasami udaje się taką „martwą” osobę przywrócić do życia.
Bliższe spojrzenie na śmierć pnia mózgu
Medycznie: Pień mózgu sprawuje kontrolę nad 12 czynnościami neurologicznymi, spośród których najważniejsze jest oddychanie. Osoba która doznała poważnych obrażeń głowy najczęściej ma napęczniały mózg. Z powodu rosnącego ciśnienia wewnątrz-czaszkowego zablokowany zostaje dopływ krwi co z kolei powoduje niedobór tlenu. Komórki mózgowe, bardzo wrażliwe na brak tlenu zaczynają umierać. Kiedy mózg umrze, pacjent przestaje oddychać i umiera.
Kiedyś niedziałający pień mózgu oznaczał śmierć ciała i wszystkich organów, ze względu na brak tleny wywołany ustaniem krążenia i procesu oddychania. Wraz z wynalezieniem respiratora można dostarczać tlen do organizmu i w efekcie utrzymanie ciała przy życiu przez kilka dni a nawet tygodni.
Nikt się nigdy nie obudził ze stany śmierci pnia mózgu. Jest on nieodwracalny i nawet przy użyciu respiratora po pewnym czasie serce przestaje funkcjonować. Śmierć pnia mózgu jest nieodwracalna bo wraz z jej początkiem dochodzi do rozpuszczania się komórek mózgu (liza). Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej kliknij tutaj.
Prawne i Medyczne: Większość państw na świecie i wszystkie z 50 stanów St. Zjdn. uznaje kryterium ustalone w 1968 na Szkole Medycznej Uniwersytetu w Harvardzie określające śmierć pnia mózgu jako ostateczny moment śmierci.
Halachiczne: Najważniejszym zagadnieniem halachicznym jest kwestia, czy prawo żydowskie uznaje osobę u której umarł pień mózgu, ale jej serce bije przy pomocy respiratora, za martwą.
Jeżeli taka osoba jest żywa to pobranie narządów równało by się z jej uśmierceniem.
Oddychanie, a akcja serca
W Talmudzie znajduje się rabiniczna debata na temat definicji śmierci. Według jednego stanowiska śmierć następuję w momencie nieodwracalnej utraty oddechu. Według innej wtedy, gdy nastąpi nieodwracalna utrata akcji serca. [Joma, strona 85, strona A.]
Różnice
Zanim zajmiemy się właściwą debatą musimy poświęcić uwagę różnym wariantom tego tekstu talmudycznego.
Podstawą do tematu śmierci pnia mózgu jest debata nos, a serce w Babilońskim Talmudzie w Jomie (85a). Starszy Talmud Jeruszalmi zawiera pępek zamiast serce (co znaczy, że jedynym kryterium śmierci było nieodwracalne zatrzymanie oddychanie, i jedyny problem polegał czy należało badać to przez ruch przepony czy ruch powietrza w nosie). Takie alternatywne spojrzenie nie znajduje się wyłącznie w Talmudzie Jeruszalmi.
Pisma Babilońskiego Talmudu znajdujący się w posiadaniu władz rabinackich taki jak Rosh, Rif, Ramban, czy Yalkut Shimoni (i wiele innych manuskryptów znajdujących się w muzeach londyńskich i niemieckich) zawiera pępek, a nie serce, a drukarz zastąpił pępek sercem w komentarzach Rifego.
Co więcej można zauważyć przez analogię z inną debatą dotyczącą tego, czy utworzenie płodu odbywa się w głowie czy w pępku, że oryginalny tekst powinien raczej dotyczyć kontrapozycji nos-pępek niż nos-serce. Niezależnie od tego czy istnieją jakiś halachiczne konsekwencje Halachiczne Stowarzyszenie zatrudniło uczonych talmudystów, którzy badają tę kwestię i umieścimy ją jak tylko zostanie rozstrzygnięta.
Debata
Rabini w Talmudzie rozważają sytuację podczas której osoba została pogrzebana w zawalonym budynku w trakcie Szabatu. Zazwyczaj nie można w Szabat wykonywać żadnej pracy, ale oczywiście jeżeli w grę wchodzi ludzkie życie, praca jest nie tylko dozwolona, ale wręcz konieczna. Jeżeli znajdziemy ta osobę nieruchomą i nieprzytomną musimy stwierdzić, czy jest ona żywa czy martwa. Jeżeli jest żywa musimy ją odkopać. Jeżeli martwa, musimy zostawić ciało i odkopać dopiero po Szabacie. Debata dotyczy czy bijące serce, czy oddech jest wyznacznikiem życia. Talmud skłania się ku pozycji, że brak oddechu połączony z nieruchomą i nieprzytomną osobą równa się jej śmierci. Shulchan Aruch, księga prawa żydowskiego, oraz Majmonides także skłaniają się ku tej pozycji. Ale inni rabini interpretują Talmud w odwrotny sposób twierdząc, że to bijące serce jest oznaką życia.
- Oddychanie
Istnieją dwa sposoby na określenie czy oddech został nieodwracalnie utracony. Jeżeli po udzieleniu pierwszej pomocy przez pewien czas oddech nie powróci uznaje się że został on utracony. Co więcej współczesna medycyna wie, że to pień mózgu reguluje oddychanie, jeżeli pień mózgu nie funkcjonuje osoba nigdy nie będzie w stanie samodzielnie oddychać. (Ludzie mogą obudzić się ze śpiączki bo ich pień mózgu żyje. Jak dotąd nigdy nie udało się wybudzić osoby u której pień mózgu umarł).
Niektórzy rabini, którzy uznają nieodwracalną utratę oddechu za śmierć za śmierć, pomimo bijącego serca, to: Rabbi Moshe Feinstein; Rabbi Dovid Feinstein; Rabbi Moshe Tendler; Rabbi Gedaliah Scwhartz, Av Bet Din członek Amerykańskiej Rady Rabinackiej of America (RCA) oraz Rabbi Yosef Dov Soleveitchik [tutaj kwestia jest sporna. Niektórzy jego uczniowie i członkowie rodziny twierdzą, że nie zgodził się on z uznaniem śmierci pnia mózgu. Wydaje się jednak, że nigdy nie słyszeli oni, aby ją poparł, w przeciwieństwie do niezgodzenia się z nią. Amerykańska Rada Rabinacka przyjmuje ustalenia rabina Soloveitchika, a Rabbi Binyamin Walfish, były dyrektorz wykonawczy ARR, zeznał, że spytał się rabina o śmierć pnia mózgu i że rabin się zgodził, że oznacza ona śmierć). To zaważyło na uznanie przez radę śmierci pnia mózgu jak wyznacznikiem śmierci]; Rabbi dr Avraham Steinberg; Rabbi Shlomo Zalman Auerbach [niektórzy wątpią czy to było jego zdanie, ale Rabbi Steinberg potwierdza, że słyszał od rabbiego Auerbacha jak wyraził on taką opinię]; Rabbi Shlomo Aviner, Naczelny Rabin Bet El; Rabbi Shaul Israeli, były dajan Najwyższego Sądu Rabinackiego w Jerozolimie; były Naczelny Sefardyjski Rabin Izraela. Rabbi Moredechai Eliyahu; f były Naczelny Aszkenazyjski Rabin Izraela Avraham Schapiro; Rabbi Yaacov Yosef, syn Naczelnego Sefardyjskiego Rabina Izraela Ovadiah Yosef; Rabbi Zalman Nechemia Goldberg; a także cały komitet halachicznych Najwyższego Rabinatu Izraela z 1986, Naczelny Rabinat a chwila śmierci, 1986.
- Akcja Serca
Znajdują się tacy rabini, którzy uważają, że tylko wtedy gdy nieodwracalnie ustanie akcja serca osoba umiera. Z medycznego punktu widzenia czyni to trudnym pobranie organów od takiej osoby bo w momencie w którym serce przestaje zapewniać ciało w tlen organy umierają. Zazwyczaj takie narządy nie nadają się do przeszczepu.
Nie jest powszechnie wiadome, że można oddać własną nerkę lub wątrobę nawet w 40 minut po ustaniu akcji serca. (Nerki i wątroba są bardziej odporne na niedobór tlenu) Następstwa tego są niewyobrażalne bo spośród 80.000 amerykanów czekających na przeszczep, 50.000 czeka na przeszczep nerek.
Ci rabini, którzy uważają, że osoba żyje tak długo jak bije jej serce to: Rabbi Shlomo Elyashiv; Rabbi Elazar Shach, Rabbi J.D. Bleich, Rabbi Mordechai Willig, Rabbi Herschel Schachter, Rabbi dr Avraham Avraham (autor Nishmat Avraham), Rabbi Aharon Soloveitchik, Rabbi Eliezer Waldenburg (autor of Tziz Eliezer), Rabbi Yitzchok Wiess, Rabbi Nissan Karelitz, Rabbi Shmuel Wozner, Rabbi Yitzchak Kolitz, Rabbi Nosen Gestetner, Rabbi Aharon Kahn, and Rabbi Mayer Scheinberg.
Według rabbiego J.D. Bliecha i rabbiego Herschla Schachtera, nawet osoba której ucięto głowę ale której przyszyto żyły i tętnicę, a której serce ciągle bije jest żywa.
Określenie momentu śmierci jest najważniejszą częścią halachicznej debaty dotyczącej przeszczepu narządów. Więcej informacji znajduje się w sekcji artykuły.
Karta Halachicznego Dawcy Narządów [Halachic Organ Donor (HOD)] jest wyjątkowa ze względu na to że pozwala dawcy na ustalenie kiedy można od nich pobrać narządy, po śmierci klinicznej, czy po śmierci pnia mózgu. .
Stowarzyszenie radzi Ci skonsultować się ze swoim rabinem celem ustalenia jakim dawcą chcesz być.
Otrzymanie narządów
Rabini odrzucający śmierć pnia mózgu pozwolili na otrzymywanie takich narządów, bo i tak są one pobierane skoro medycznie to śmierć pnia mózgu jest kryterium śmierci. Jednakże na seminarium Stowarzyszenia w listopadzie 2006 odbywającego się w Szkole Medycznej im. Alberta Einsteina, wiele spośród koordynatorów przeszczepów (także Elaine Berg i Lisa Seymour, z Sieci Dawców Narządów Nowego Jorku) powiedziało, że narządy pobiera się tylko wtedy jeżeli są medycznie odpowiednie pomiędzy dawcą, a biorcą. Jeżeli tak nie jest, nie pobiera się ich.
Ze względu na te informacje Rabbi Tzvi Flaum wskazał w trakcie swojej prezentacji, że problematyczne jest czy żydzi mogą otrzymywać ważne organy, czy też nawet być wpisywanym na listę biorców. (Wykłady są dostępne na naszej stronie)
Pobranie Rogówki
Talmud uznaje (Nedarim 64b), że suma kamet (ślepy jest tak jak martwy), Rabbi Israel Unterman, był Naczelny Rabin Izraela, i inne autorytety stwierdziły, że uratowanie kogoś przed utratą wzroku jest ratowaniem go przed śmiertelną chorobą. W związku z tym Rabbi Unterman oddanie rogówki w znaczenia halachicznym równoznaczne jest z uratowaniem życia. Otoczenie osoby ślepej jest niebezpieczne i może powodować śmierć. Istnieje wiele dokumentów łączących utratę wzroku ze wzrostem śmiertelności (Dokument 1, Dokument 2).
Oddanie Nie-żydom
"Czy żydzi mogą oddawać organy by uratować nie-żydów?"
Ważne jest czy to pytanie jest zadane ze względu na halachiczną interpretację, pobudki nacjonalistyczne (wszyscy Arabowie to moi wrogowie) czy w oparciu o zwykły rasizm. Jeżeli pytanie nie dotyczy kwestii halachicznych, pytający nie powinien używać halachicznej interpretacji by odmawiać oddania narządów nie-żydom „Nie używaj Tory jak łopaty”
1. Na obraz Boga
Powyższa kwestia zakłada, że o ile Tora zezwala na ratowanie życia żyda, nie pozwala na uratowanie nie-żyda. Innymi słowy według Tory życie nie-żyda jest mniej warte niż życie żydowskie. To założenie można obalić skoro w Torze stoi „ludzkość została utworzona na podobieństwo Boga”. Skoro Judaizm zakłada, że każdy człowiek jest stworzony na podobieństwo Boga, oddanie narządu nie-żydowi zatwierdza, że dana osoba ma możliwości chodzenia ścieżką Boga; Abram ojciec Judaizmu nie był żydem zanim został Abrahamem.
2.Różne halachiczne definicje nie-żyda
Prawdą jest, że w niektórych przypadkach Talmud rozróżnia pomiędzy żydami, a nie-żydami gdy trzeba naruszyć przykazania celem ratowania życia. Niektórzy rabini jednakże uważają, że halachicznie nie-żydzi sprzed 2000 lat byliby poganami, którzy składali ofiary z dzieci bogowi ognia, Molochowi. Współcześni nie-żydzi, zwłaszcza nie monoteistyczni nie-żydzi, nie zaliczają się do tej kategorii.
Nawet gdybyśmy mieli przyjąć starożytną halachiczną interpretację, istnieją inne halachiczne czynniki które zmuszają żydów do oddania organom nie nie-żydom, takie jak eiwa.
3. Nienawiść (Ejwa)Talmud uważa, że chociaż można uważać, że złamanie przepisów Tory by uratować życie nie-żyda jest zabronione, to powinniśmy tak czynić w obawie by nie wzbudzić nienawiści między żydami, a nie-żydami. To rozumowanie może znaleźć zastosowanie w tej debacie.
Moshe Feinstein napisał w Iggrot Moshe, że żydowscy lekarze powinni złamać zasady Szabatu by uratować życie nie-żyda, inaczej wzbudzą niechęć, a nawet nienawiść.
Zamieszki w Crown Heights w Nowym Jorku w 1991 dobitnie tego dowodzą.. Jednym z powodów wybuchu rozruchów na Brooklynie był fakt, że żydowska służba ratunkowa, Hazalah, przybyła na scenę wypadku samochodowego i odwiozła z niego żydowskiego kierowcę, a nie Afro-Amerykańskie dziecko. Chociażby nie doszło tutaj do dyskryminacji ze względu na religię czy rasę, policja kazała karetce zabrać kierowcę, bo dziecko zostało już orzeczone za zmarłe, to jednak w opinii społeczności żydowscy ratownicy preferowali swojego brata w wierze. Przez trzy dni i noce trwały zamieszki między żydami, a Afro-Amerykanami, wielu żydów zostało pobitych i wygnanych. Yankel Rosenbaum, żyd chasydzki, został pchnięty nożem i zabity.
Niechęć, oparta albo o faworytyzm religijny lub tylko o postrzeganie takiego faworytyzmu jest poważnym problemem naszego świata.
Istnieje wiele opowieści w centrach przeszczepu, że pracownicy medyczni narzekają, że żydzi z chęcią przyjmą organami ale nie chcą być dawcami. Znowu, halachiczne rozumowanie zakłada, że żydzi powinnu oddawać organy zarówno żydom jak i nie-żydom, by zapobiec wybuchom nienawiści i niechęci.
4. Biorcą może być żyd(Pamiętając o starożytnych przepisach rozróżniających poganina od żyda) Według prawa St. Zjdn. i Izraela rodzina dawcy nie zna potencjalnej religii biorcy. W związku z tym istnieje szansa, że biorca będzie żydem.
Joma stwierdza, że większość nie ma racji jeżeli chodzi o ratowanie życia. Nawet jeżeli większość z 85.000 Amerykanów czekających na przeszczep to nie-żydzi, nie zakładamy, że biorca nie będzie żydem. Jeżeli istnieje malutka szansa, że można uratować życie żydowskie możesz złamać 610 z 613 praw Tory.
5. Każdy akt oddania narządu sprawia że żyd zostanie biorcą
Gdybyś oddał wszystkie osiem swoich narządów ośmiu nie-żydom, sprawia to, że zostaną oni usunięci z rejestru co może spowodować, że żyd przesunie się na wyższe miejsce na liście biorców i otrzyma organ, który mu uratuje życie.
Problem pobierania organów często pojawia się w Izraelu w kontekście potencjalnego Arabsko-izraelskiego biorcy, uważanego przez wielu Izraelczyków za „wroga”. (Należy pamiętać, że Izrael nie jest odpowiedzialny za oddanie narządów Palestyńczykom. Izraelskie organy dostaną się tylko izraelskim obywatelom, czy to muzułmanom, żydom czy chrześcijanom)
- Dawcy Arabscy – Wielu Arabów oddaje organy, które ratują życie żydowskim biorcom. Dyskryminacja spowodowałaby stratę wielu istnień.
- Sprawiedliwość – Pamiętajcie o odpowiedzi jakiej Bóg udzielił aniołowi w historii o Iszmaelu (Breshit, Vayereh). Rashi komentuje, że anioł poprosił Boga by ten pozwolił chłopcu umrzeć na pustyni twierdząc, że jego potomstwo zabije żydów w przyszłości. Rashi cytuje z Talmudu (Rosh Hashana 16b), że chłopiec powinien być osądzany za to kim jest teraz, a nie kim on, lub jego potomkowie, będą w przyszłości.
- Dobra Wola – Nie ma lepszego sposobu na poprawienie stosunków między Arabami, a żydami niż sprawiedliwy system ratujących życie przeszczepów.
Złe Oko
Niektórzy ludzie uważają, że podpisanie karty sprowadzi na tą osobę „złe oko” i sprawi. Że będzie miała śmiertelny wypadek. Ten zupełnie irracjonalny przesąd można łatwo ośmieszyć, uznając, że jest wiele milionów ludzi z kartami dawcy, którzy żyją i mają się dobrze.
Złe oko w literaturze żydowskiej można zrozumieć jeżeli odniesiemy je do pojęcia zazdrości. Nie rób niczego co może sprawić, że ludzie będą wobec ciebie zazdrośni i spojrzą na ciebie złym okiem. Podobne pojęcie odnosi się do dawania jałmużny z dobrym okiem (hojnie) lub ze złym (pod przymusem).
Gdyby prawdą było, ze jakieś nadnaturalne zło wyrządzi krzywdę za podpisanie karty dawcy, ta osoba nie powinna także kupić ubezpieczenia na życie, samochód, od pożaru, kradzieży czy powodzi.
Idź do góry
W żydowskim prawie status Gosses przyznaje się tej osobie, która jest śmiertelnie chora i umrze w ciągu trzech dni. Halacha, Prawo Żydowskie, stwierdza,l że Gosses nie może być dotykany w obawie przed przyśpieszeniem śmierci chorego. Jako analogię można tu przedstawić świecę którą można zdławić poruszając nią. Lekarze mogą zbadać stan pnia mózgu bez obawy poważnych obrażeń mogących przyspieszyć śmierć i przez to złamać zakaz Gosses.
Niektórzy uważają, że lekarze wiedząc, że jesteś dawcą narządów przyspieszą zgon. Po pierwsze, wątpliwym jest by lekarz zgładził jedno życie celem ratowania innego. Takie zachowanie jest nieetyczne. Co więcej jest ono nielegalne i ścigane z powództwa cywilnego i kryminalnego. Po drugie szpitale mają zasady postępowania domagające się opinii drugiego zespołu medycznego, który nie brał udziału w ratowaniu pacjenta i nie jest poinformowany o jego stanie jako dawcy.
Czy oddanie organów jest Micwą (dobrym uczynkiem lub obowiązkiem)?
Jak w przypadku wielu zagadnień halachicznych wszystko zależy od tego kogo spytasz. Nasza strona nie przedstawi halachicznych postanowień odnośnie transplantacji organów, raczej ma na celu edukowanie w medycznych i halachicznych zagadnieniach dotykających problemu przeszczepów.
Prawo żydowskie (Halacha) jasno twierdzi, że ratowanie życia (pikuach nefesh) jest najważniejsze i jest nadrzędne w stosunku do prawie wszystkich przykazań i zakazów w Judaizmie (z wyłączeniem morderstwa, nierządu i czczenia bożków).
Istnieją trzy biblijne zakazy dotyczące zwłok, które na pierwszy rzut oka mogą zakazywać przeszczepów. Oto one:
- Nivul Hamet, biblijny zakaz bezczeszczenia zwłok. Z tego powodu zazwyczaj nie dokonuje się autopsji. Prawo żydowskie jednak dopuszcza autopsje jeżeli ich bezpośrednim efektem będzie szansa uratowania życia (Rabbi Yechezkel Landau, były Naczelny Rabin Pragi w swojej Noda Beyehuda). Większość rabinów zgadza się, że Pikuach Nefesh,uratowanie życia, jest ważniejsze od zakazu Nivul Hamet. Przeszczepy ratują życie.
- Halanat Hamet, Księga Powtórzonego Prawa 21:23, biblijny zakaz zwlekania z pochowaniem zwłok. Wszyscy rabini stoją na stanowisku, że Pikuach Nefesh, ratowanie życia, jest ważniejsze niż szybki pogrzeb. Przeszczepy ratują życie.
- Hana’at Hamet jest zakazem (według niektórych rabinackim według innych biblijnym) nie pozwalającym czerpać zysków ze zwłok, na przykład sprzedając je na badania naukowe. Wszyscy rabini stoją na stanowisku, że Pikuach Nefesh, ratowanie życia, jest ważniejsze niż szybki pogrzeb. Przeszczepy ratują życie.
Powyższe zakazy zapewniają godność zwłokom, bo kiedyś były one nosicielami życia. W tym kontekście wszyscy rabini uznają, że proces ratowania życia ma większą wagę niż dbanie o przestrzeganie zakazów, ratując życie okazujemy najwyższy szacunek ludzkiemu ciału. Jak stoi w Prawie "Ratując jedno życie ratujesz cały świat" Sanhedryn 4:5.
Pomimo tego, że Naczelny Rabinat Izraela uznał, że śmierć pnia mózgu jest zgodna z halachicznym ujęciem śmierci, pozostaje w społeczeństwie izraelskim przekonanie, że Prawo nie pozwala na pobranie organów. Nawet jeżeli większość Izraelczyków jest świecka, kiedy porusza się kwestię śmierci, przyjmują oni bardziej „religijną” postawę i odmawiają oddania narządów.
W efekcie Izraelici mają najniższy ze wszystkich grup etnicznych procent ludzi podpisujących karty dawców narządów. Więc o ile w krajach zachodnich procentowa liczba dawców narządów sięga 30% to w Izraelu – kraju zdecydowanie żydowskim – liczba ta pozostaje na poziomie 3%. Izrael został ostatnio wydalony z Sieci Dawców Narządów Unii Europejskiej, bo rokrocznie przyjmowali narządy ale ich nie oddawali.
Śmierć w Izraelu z powodu braku narządów nie powinna mieć miejsca. W 2001, było 200 pacjentów, którzy zginęli w taki sposób, że mogli zostać prawidłowymi dawcami. Ani jeden z tych ludzi nie miał podpisanej karty dawcy, ale rodziny wszystkich zostały poproszone o pozwolenie pobrania narządów. Siedemdziesiąt rodzin wyraziło zgodę [Zgoda na poziomie 35% jest także najniższą na świecie]. Oznacza to, że 130 ludzi zostało pochowany ze świetnie funkcjonującymi narządami które mogły znaleźć biorców. Tragedią jest, że tego samego roku 114 Izraelczyków zginęło oczekując na pomoc, która nigdy nie nadeszła. Liczba 130 odpowiednich dawców mogła zaspokoić potrzeby zarówno tej 114-tki jak i innych, ale tak się nie stało.
Zapłacić za Narządy
Większość państw nie zezwala na handel narządami (za wyjątkiem Chin, Iranu i Filipin). Stany Zjednoczone wprowadziły National Organ Transplant Act (NOTA) w 1984, sprawiając, że taki handel stawał się zbrodnią federalną zagrożoną grzywną 50.000$ i/lub 5 latami więzienia. W związku z czym Halachiczne Towarzystwo Dawców Narządów nie sprzedaje, ani nie kupuje narządów. Chociaż czynność ta jest nielegalna istnieje debata czy jest ona niemoralna. Artykuły na ten temat można znaleźć zarówno na naszej stronie z artykułami jak i na stronie prasowej. Artykuły Prasa
Wiara, że osoba musi być pochowana ze swoimi narządami jeżeli chce zostać wskrzeszona z martwych nie ma żadnego oparcia w tradycyjnych źródłach żydowskich. Faktem jest, że po śmierci tkanki, mięśnie i narządy szybko się rozkładają tak jak cała reszta materii organicznej. Księga Ezechiela (Rozdział 37), opisuje wskrzeszenie kości bo tylko kości pozostają. Z czasem jednakże także kości ulegną rozkładowi.
Faktem jest, że źródła żydowskie potwierdzają rozkład organów. Mishna i Talmud opisują, że martwi członkowie rodziny byli składani w niszy w grobowcu. Po paru miesiącach, kiedy narządy się rozłożyły, kości były składane do dołu, który zawierał kości wszystkich przodków, stąd Hebrajskie eufemizm na śmierć: „Być zebranym na swoich ojcach”.
.
Jaskinie/ Kości
Kliknij na zdjęcie by powiększyć
Zdjęcia dzięki uprzejmości Izraelskiego Biura Zabytków
W okresie Drugiej Świątynni żydzi przeprowadzali “likut atzamot” co znaczyło, że zbierali kości z niszy i kładli w ossarium, małej kamiennej skrzyni czasami grawerując imiona rodzinne.
Ossaria
Kliknij na zdjęcie by powiększyć
Zdjęcia dzięki uprzejmości Izraelskiego Biura Zabytków
Rabbi Elazar ben Zadok opisał jak pilnie stosował się do zaleceń swojego ojca by zebrać jego kości i złożyć je w ossarium. Wyraził swoje zadowolenie z utrzymania tradycji przez pokolenia "Tak jak on dbał o swojego ojca, ja dbałem o niego”. Tysiące ossariów i grobowców rodzinnych zostały odnalezione w Izraelu, wliczając w to te Cohena Gadola, najwyższego kapłana służącego w świątyni.
Wszystkie narządy się rozpadają. Nie ma tekstu, w Bereishit Rabah Parashata Noah, w którym wskrzeszenie zależało by od kręgu o nazwie kości Luz (niektórzy uważają, że chodzi o ostatnią kość kręgosłupa czyli kość ogonową). Jeżeli Wszechmocny zdecyduje się wskrzesić kogoś na pewno będzie miał moc tak uczynić niezależnie od stanu ciała.
(Źródła: Mishna Moed Katan 1:5; Mishna Ohalot 9:15; Mishna Sanhedrin 6:6; Talmud Pesachim 92a; Talmud Zevahim 100b; Talmud Moed Katan 8a; Mishna Baba Batra 6:8; Talmud Smachot 12:6,7,8,9; etc.)
Czy powinienem zostać dawcą?
Jeżeli Ty lub ktoś kogo znasz ma pytania natury moralnej, medycznej lub halachicznej odnośnie przeszczepu narządów, radzimy skonsultować się z rabinem, który posiada odpowiednie kwalifikacje i halachiczną wiedzę w sprawach medycznych, jak i samą medyczną. Chęć zadawania pytań nie powinna stawać na przeszkodzie i być powodem zwłoki.
Nancy Cruzan byłą ważną postacią w ruchu na rzecz śmierci. Po latach przebywania w stanie wegetatywnym w następstwie wypadku, jej rodzina prosiła o prawo do odłączenia rurek dostarczających pokarm. Prośba rodziny została w końcu wypełniona i Nancy zmarła w 11 dni po odłączeniu pożywienia.
Alisa Flatow była 19-letnią Amerykanką, która zginęła w zamachu terrorustycznym w 1995..Była to jedna z pierwszych głośnych spraw kiedy to ortodoksyjna rodzina żydowska zgodziła się na oddanie organów. Niektóre z jej narządów trafiły do Izraelskich Arabów.
Rabin Asser Yehuda Unterman był Naczelny Rabinem Izraela (1964 do 1973). Wspierał on pobieranie narządów i uznał, że przeszczep rogówki ślepcowi jest równoznaczny z wyleczeniem go od niebezpiecznej, wręcz śmiertelny choroby. Oparł to na Talmudzie Nedarim 63b, gdzie stoi napisane, że ślepiec jest jak martwy(suma kamet.)
|
Rabbi Dovid Feinstein,
syn zmarłego Moshe Feinsteina, jest Rosh Yeshivą (dziekanem) na Mesivtha Tifereth Jerusalem, jeszywie podstawowej, średniego szczebla i kolelowej. Przejął swoje stanowisko po śmierci swojego ojca w 1986. Zeznał, że słyszał od swojego ojca, że bijące serce nie jest oznaką życia. Jeżeli pacjent jest nieprzytomny i nastąpiła nieodwracalna utrata oddechu, taka osoba jest martwa i wszystkie istotne organy, wliczając w to serce powinny zostać pobrane.
Rabbi Moshe Tendler jest starszym Rosh Yeshivą na Uniwersytecie Jesziwy RIETS a także profesorem żydowskiej etyki medycznej i profesorem biologii na Colleg'u Jesziwy. Ma doktorat z mikrobiologii i jest ze światowych autorytetów w dziedzinie Halachy i żydowskiej etyki medycznej. Popiera śmierć pnia mózgu jako halachiczną i razem ze swoim teściem Rav Moshe Feinsteinem popierał pobieranie i przeszczep organów.
Rabbi Shabtai Rappaport był pomocnikiem Rav Moshe Feinsteina zapisując wiele z jego odpowiedzi popierających przeszczep narządów i przyjęcie śmierci pnia mózgu. Rabbi Shabtai Rappaport, znany ekspert w dziedzinie medycyny i przeszczepów uznaje śmierć pnia mózgu za śmierć.
Rabbi Dr. Avraham Steinberg jest neurologiem pediatrą w szpitalu Shaarei Zedek w Jerozolimie i laureatem Nagrody Izraela za napisanie swojego dzieła, "Encyklopedia Halachy i Medycyny" Rabbi Steinberg uznaje śmierć pnia mózgu za śmierć i popiera przeszczep organów. Przewodził komisji medycznej Naczelnego Rabinatu która w 1986 uznała śmierć pnia mózgu za halachiczną i poparła pobieranie narządów.
Terri Schiavo doznała poważnych obrażeń mózgu po zatrzymaniu akcji serca w 1990. Weszła w stan wegetatywny. W 1998 jej mąż i opiekun stwierdzając, że nie chciałaby ona żyć w taki sposób zwrócił się do sądu o pozwolenie na usunięcie sztucznego dokarmiania. Po długich zmaganiach odłączono ją 18 marca 2005 roku. Zmarła w 13 dni później.
Rabbi Yechezkel Landau żył w XVIII w. w Pradze: Jego zdanie wyrażone w Noda Biyhudah (Tom II, Yoreh Deah 210) zezwoliło żydom na przeprowadzanie autopsji jeżeli zdobyte w ten sposób informację mogą uratować w kogoś od nagłego niebezpieczeństwa (ale nie dla celów zdobycia wiedzy medycznej która może komuś pomóc w przyszłości)
Rabbi Yehuda Meshi Zahav jest założycielem i członkiem rady Izraelskiej organizacji Zaka (Identyfikacja Ofiar Katastrof). Zaka jest organizacją która zajmuje się zbieraniem części ciał po wypadku lub zamachu terrorystycznym by zachować szacunek dla zmarłych. Nosi ze sobą kartę dawcy i popiera śmierć pnia mózgu jako śmierć.
Rabbi Dovid Shloush jest naczelnym rabinem Netanii. Był częścią komisji medycznej Naczelnego Rabinatu w 1986, która stwierdziła, że śmierć pnia mózgu jest halachiczna i że należy pobierać narządy.
Rabbi Mordechai Eliyahu był byłym sefardyjskim Naczelnym Rabinem Izraela w 1986, kiedy to Naczelny Rabinat jednogłośnie uznał śmierć pnia mózgu za halachiczną i zezwolił na przeszczep organów
Rabbi Binyamin Walfish jest byłym członkiem Amerykańskiej Rady Rabinackiej jednym z autorów dyrektyw odnośnie przeszczepu narządów na początku la 90-tych. On zeznał, że Rav Yosef Dov Solovetchik powiedział mu, że uznaje śmierć pnia mózgu za śmierć.
Rabbi Gedalia Schwartz jest Av Bet Dinem, Najwyższym Sędzią, Narodowego Bet Din Amerykańskiej Rady Rabinackiej. Rabbi Schwartz uważa, że nieodwracalne ustanie oddechu jest równoznaczne śmierci niezależnie od bijącego serca.
Rabbi Avraham Kahane Shapiro był Rosh Yeshivą z Jesziwy Mercaz Ha-Rav Kook, jednej z największych akademii talmudycznych w Izraelu, jak i były aszkenazyjskim Naczelnym Rabinem Izraela. Uznał śmierć pnia mózgu za śmierć i zezwala na pobranie organów nawet przy jeszcze bijącym sercu.
Inne Religie
Większość innych religii albo zezwala na pobieranie narządów, albo pozostawia wybór wiernym. Oto niektóre przykłady:
Ame & Ame Zion (Afrykański Episkopalny Kościół Metodystów)
Oddanie narządów i tkanek jest uznawane za akt dobroci. Zachęca się wszystkich wiernych do największego uczestnictwa.
Amiszowie
Jeżeli zdrowie ulegnie zdecydowanej poprawie to tak, ale jeżeli wynik jest niepewny podchodzi się do przeszczepu z rezerwą.
Baptyści
Oddanie narządów jest aktem dobrodziejstwa, a kwestia czy tak zrobić pozostawiona zostaje wiernemu.
Buddyzm
Oddanie narządów jest kwestią sumienia.
Katolicyzm
Przeszczepy są akceptowane przez Watykan, a oddanie narządów jest zachęcane. Link do wystąpienia papieża Jana Pawła II na 18 Międzynarodowym Kongresie Towarzystwa Transplantologicznego.
Nauki Chrześcijańskiej
Sprawa pozostaje w gestii wiernego.
Kościół Episkopalny
Kościół Episkopalny przyjął w 1982 rezolucję pochwalającą oddawanie tkanek, organów i krwi. Wszyscy chrześcijanie są zachęcani do zostawania dawcą narządów „jako posłannictwo w imię Chrystusa, który oddał swoje życie byśmy my mogli cieszyć się nim w pełni”.
Prawosławni
Żandych przeciwwskazań co do zabiegów poprawiających zdrowie, ale brak w tradycji przeznaczenia całych zwłok na badania.
Hinduizm
Pozostawiona w gestii wiernych.
Niezależny Konserwatywny Kościół Ewangelicki
Ogólnie ewangelicy nie mają nic przeciwko przeszczepom. Każda kongregacja jest niezależna i pozostawia kwestię w rękach wiernych.
Islam
Islam ściśle wierzy w ratowanie życia ludzkiego. Jak opisał A. Sacher jego artykule w Transplantation Proceedings, Islamskie Spojrzenie na Przeszczep Organów"Większość muzułmańskich uczonych należących do różnych szkół uznało że ratowanie życia jest priorytetowe i zezwoliło na pobranie narządów celem osiągnięcia tego szlachetnego celu".
Luteranie
W 1984, Luterański Kościół w Ameryce uznał że oddanie narządów jest "wyrazem poświęcenia dla cierpiącego bliźniego". Nawołują oni by "członkowie rozpatrzyli kwestię zostania dawcami i poczynienia wszelkich kroków celem zostania użytkownikiem karty dawcy”.
Mennonici
Mennonici nie mają żadnego oficjalnego stanowiska ale nie są przeciwni. Uważają, że decyzja powinna pozostać w rękach jednostki i jego rodziny.
Mormoni
Kościół Mormoński uważa, że decyzja ta powinna zostać podjęta po konsultacji z rodziną, lekarzem i po modlitwie. Nie ma nic przeciwko pobieraniu organów.
Kościół Zielonoświątkowy
Zielonoświątkowcy wierzą, że decyzja powinna pozostać w rękach wiernego.
Prezbiterianie
Prezbiterianie popierają i zachęcają do zostawania dawcami. Szanują prawo człowieka do podjęcia decyzji odnośnie własnego ciała.
Protestanci
Prezbiterianie popierają i zachęcają do zostawania dawcami.
Kwakrzy
Pobranie narządów pozostawiają w gestii wiernych.
Adwentyści Dnia Siódmego
Pobranie i przeszczep narządów są bardzo mocno zachęcane. Prowadzą wiele szpitali między innymi szpital Loma Linda w Kalifornii, który specjalizuje się w przeszczepach serc dzieci.
Szintoizm
Zwłoki uznawane są za nieczyste i niebezpieczne, a przez to bardzo potężne "Wg ludowych wierzeń uszkodzenie zwłok jest poważną zbrodnią...”, jak opisał E. Narnihira w swoim artykule, "Szintoickie wierzenia dotyczące zwłok". Tam też: "Nawet dzisiaj trudno jest uzyskać zgodę na rodziny na pobranie narządów czy przeprowadzenie sekcje celem edukacji... Japończycy uznają je wszystkie za uszkodzenie zwłok”. Rodziny boją się o uszkodzenie "itai" – związku pomiędzy żałobnikami a zmarłym.
Społeczność Przyjaciół (Kwakrzy)
Oddanie organów czy tkanek pozostaje w gestii wiernych. Brak oficjalnej pozycji.
Unitarianie
Oddanie tkanek i narządów jest popierane przez unitarian. Uznają to za akt miłości i miłosierdzia.
Zjednoczeni Metodyści
Zjednoczony Kościół Metodystów wydał oświadczenie, że „rozpoznaje on życiodajne efekty pobierania organów i tkanek”.