FAQ – Medyczny

Wydrukuj: [Color]  

Ta strona zosta a utworzona przez dr Noama Stadlana, Profesora na Wydziale Neurochirurgii
Uniwesytetu Rusha w Chicago, czlonka Zarządu Halachicznego Stowarzyszenia Dawców Narządów.

1) Jaka jest definicja śmierci?

2) Co to jest śmierć mózgu?

3) Co to jest śmierć calego mózgu?

4) Co to jest śmierć pnia mózgu?

5) Jaka jest różnica pomiędzy śmiercią ca ego mózgu, a śmiercią pnia mózgu?

6) Czy można wybudzić osoby ze stanu śmierci pnia mózgu?

7) Czy ktokolwiek u kogo stwierdzono śmierć pnia mózgu zaczą oddychać samodzielnie lub
odzyska jakąkolwiek kontrolę nad swoim cialem?

8) Jak orzeka się śmierć pnia mózgu?

9) W jaki sposób potwierdza się wyniki badania?

10) Jak określa się śmierć ca ego mózgu?

11) Co wykazuje autopsja pacjentów u których orzeczono śmierć neurologiczną?

12) Czy każdy lekarz może orzec u pacjenta śmierć mózgu?

13) Jaka jest różnica między śpiączką a śmiercią mózgu?

14)Co to jest stan wegetatywny?

15) Czy lekarz wstrzyma się z udzieleniem wystarczającej pomocy medycznej jeżeli wie, że
pacjent posiada kartę dawcy narządów?

Pytanie: Jaka jest definicja śmierci?
Odpowiedź: Tradycyjnie śmierć definiowana by a jako nieodwracalna utrata oddechu po ączona wraz z zatrzymaniem akcji serca. Ta definicja jest jeszcze w powszechnym użyciu.
Jednakże wraz z wynalezieniem w późnych latach 50-tych respiratora, sztucznie spomagane
oddychanie może utrzymać zarówno bicie serca jak i mózg (Christopher Reeve by spomagany
przez respirator od momentu wypadku do śmierci). Poza respiratorami, sztuczne serca
czy przeszczepy serc mogą dostarczać utlenioną krew do mózgu. Spo eczność lekarska
zrozumia a, że śmierć nie może być definiowana przez te procesy, które można sztucznie
przywrócić (oddychanie, akcja serca), ale poprzez zatrzymanie funkcjonowania g ównego
beneficjenta zarówno oddechu jak i przeplywu krwi, czyli mózgu. Doprowadzilo to do
pelniejszego zrozumienia procesu śmierci przez lekarzy: jeżeli mózg umrze przed ustaniem
akcji serca i oddechu, nazywamy takie zdarzenie śmiercią neurologiczną lub śmiercią mózgu.
W związku z tym nie powinno się takich pacjentów uważać za żywych. Śmierć mózgu oznacza śmierć pacjenta jak jest oczywiste dla spo ecznośći lekarskiej.

Pytanie: Co to jest śmierć mózgu?
Odpowiedź: Śmierć mózgu to zakończenie trwania życia z powodu nieodwracalnej utraty
najważniejszych funkcji mózgowych. Innymi s owy mózg przesta dzia ać i już się nie
uruchomi. Śmierć mózgu może się odbyć na dwa sposoby, albo caly mózg umrze, albo tylko
pień mózgu.

Śmierć mózgu jest diagnozą lekarską. Oznacza to, że lekarz może przedstawić diagnozę
przy óżku pacjenta. Badania przep ywu krwi spe niają funkcję czysto potwierdzającą, a
nie diagnostyczną. Jeżeli nie wykonano w aściwego badania, w tym badania na bezdech,
wynik badania przep ywu krwi nie ma znaczenia. Co więcej jedno badanie nie wykaże zaniku
aktywności przez d uższy okres czasu. Należy wykonać oddzielnie dwa badania, jeżeli oba
wykażą brak przep ywu można stwierdzić śmierć mózgu.

Pytanie: Co to jest śmierć calego mózgu?
Odpowiedź: Mózg sklada się glównie z kory (większa część) oraz pnia mózgu. Śmierć calego
mózgu następuje wtedy gdy mózg (zarówno kora jak i pień) przestają funkcjonować, testy
wykazaly, że ten proces jest nieodwracalny.

Pytanie: Co to jest śmierć pnia mózgu?
Odpowiedź: Następuje wtedy gdy niższa część mózgu, nazywana pniem, przestaje dzia ać i nie ma szans na jej odżycie. Pień jest odpowiedzialny za wiele ważnych funkcji, między innymi zawiera twór siatkowy, obszar odpowiedzialny za inicjowani aktywności reszty mózgu. W efekcie po śmierci pnia mózgu, żadna część mózgu (wliczając w to korę) nie wykaże żadnych objawów aktywności. Pień kontroluje także proces oddychania, więc osoba u której pień przesta dzia ać nie jest w stanie oddychać samodzielnie. On lub ona pozostaje nieprzytomna i jest w calości zależna od dzialania respiratora.

Pytanie: Jaka jest różnica pomiędzy śmiercią calego mózgu, a śmiercią pnia mózgu?
Odpowiedź: W obu przypadkach następuje zupe ny brak reakcji na bodźce, brak oddechu, pe na nieświadomość i żadnej szansy na wyzdrowienie. Różnica polega w wynikach badań. Podczas śmierci pnia mózgu krew może dotrzeć do innych części kory i można wykryć śladowe adunki elektryczne wskazywane przez EEG. Nie są to objawy aktywności mózgu, ale raczej wskazują na fakt elektrycznej aktywności w pojedynczych komórkach. Podobnie jak komórki serca, które przesta o bić, zatrzymują część adunku. Nawet pomimo tego faktu pacjent w stanie śmierci pnia mózgu nigdy się nie obudzi i nie będzie w stanie sam oddychać.

Pytanie: Czy można wybudzić osoby ze stanu śmierci pnia mózgu?
Odpowiedź: Nie. Żaden pacjent u którego poprawnie zdiagnozowano stan śmierci pnia mózgu nie zdo a się z niej wybudzić. Śmierć pnia mózgu jest śmiercią w opinii spoleczności medycznej. I pomimo tego, że poprzez sztucznie wzbudzany oddech serce nie przesta o bić, dojdzie do zapaści i zatrzymania akcji serca, zwykle w przedziale paru dni.

Pytanie: Czy ktokolwiek u kogo stwierdzono śmierć pnia mózgu zaczą oddychać
samodzielnie lub odzyska jakąkolwiek kontrolę nad swoim cialem?
Odpowiedź: Nie.

Pytanie: Jak orzeka się śmierć pnia mózgu?
Odpowiedź:

Krok 1
Pierwszym krokiem jest ustalenie że istnieje uzasadniony powód wystąpienie śmierci pnia mózgu. Innymi s owy wy ącznie dlatego, że ktoś jest nieprzytomny nie uzna się go za kogoś kto doświadczy śmierci calego lub tylko pnia mózgu. W mózgu muszą wystąpić poważne obrażenia (uraz, wylew, obrzęk itp.) by można by o podejrzewać śmierć z przyczyn neurologicznych. Czasami jeżeli obrażenia nie są oczywiste dodatkowe badania takie jak tomograf czy rezonans mogą wykazać, że mózg zosta uszkodzony. Co więcej, odwracalne powody glębokiej śpiączki, takie jak hipotermia (niska temperatura cia a), niskie ciśnienie tętnicze, przedawkowanie narkotyków i inne neurologiczne przyczyny muszą zostać wyeliminowane.

Krok 2
Następnie dochodzi do badania pacjenta. Po pierwsze pacjent musi być nieprzytomny i w g ębokiej śpiączce, nie reagować na bodźce i nie oddychać. Nie może dochodzić do jakiejkolwiek reakcji na wszelkie bodźce, jak ból, dźwięk czy świat o. Jeżeli reakcja się pojawi
to z definicji pacjent nie jest w stanie śmierci pnia mózgu.

Krok 3
Trzeba zbadać czy dzia ają jakiekolwiek funkcje pnia mózgu. Oznacza to szukania tych odruchów których ścieżki przebiegają przez pień. Jeżeli odruch się pojawi znacy to, że ścieżki
ciągle funkcjonują i przynajmniej część pnia mózgu żyje. Z wielu odruchów kontrolowanych
przez pień mózgu 6 glównych to:

1 . Reakcja Oka (Odruchy źreniczne): Zazwyczaj źrenice reagują na światło (odruchy źreniczne). Jeżeli skierujemy jasne świat o na oko to u normalnego pacjenta źrenica (czarny środek oka) zareaguje i się zwęzi. Jeżeli źrenice pozostają nieruchome znaczy to, że nie doszlo do reakcji neurologicznej.

2 . Ruch Galek Ocznych (“Oczy Lalki”): U pacjenta z funkcjonującym pniem mózgu (nawet gdy śpi lub jest nieprzytomny) po poruszeniu glowy w lewo lub prawo galki oczne poruszą się odpowiednio i będą ciągle skupia y się na tym samym punkcie. Jest to odruch neurologiczny. Jeżeli galki oczne się nie poruszą i razem z obróceniem glowy obrócą się i oczy zmieniając punkt na który patrzą oznacza to że pień mózgu nie dziala.

3 . Ruch Oczu(“Cold Caloric”): Jeżeli wprowadzimy lodowatą wodę do ucha zdrowej osoby sch odzi ona mechanizmy utrzymujące równowagę znajdujące się w uchu wewnętrznym i wywo a nieświadomy ruch ga ek ocznych (oczopląs). Jeżeli pień mózgu nie dziala nie dojdzie do poruszenia się oczu w reakcji na wprowadzenie lodowatej wody do kana u usznego.

4 . Refleks Oczu (Odruch Rogówkowy): Jeżeli pień mózgu dziala, oczy mrugną gry dotknie się rogówki (przezroczystej części oka). Gdy pień mózgu przesta funkcjonować nie dojdzie do reakcji niezależnie od stymulacji rogówki.

5 . Odruch Krztuśny: Jeżeli dotkniesz tylu gardla zdrowej osoby z funkcjonującym pniem mózgu wywo a to odruch krztuśny. Jeżeli pień mózgu nie dziala nie dojdzie do krztuszenia niezależnie od stopnia stymulacji.

6 . Test na Bezdech(brak samodzielnego oddychania): To jest najważniejszy test przy sprawdzaniu czy pacjent dozna śmierci pnia mózgu. Oznacza on, że wylącza się respirator i jeżeli pacjent nie oddycha oznacza to, że pień mózgu przesta funkcjonować. 

Żebym wytlumaczyć ten proces dokladniej najpierw trzeba zrozumieć proces oddychania. Podczas oddechu to cia a dostaje się tlen a wydala się dwutlenek węgla. Więc celem oddychania jest zwiększenie ilości tlenu i zmniejszenie ilości dwutlenku węgla w organizmie.

Odruch oddechu pojawia się gdy poziom dwutlenku węgla urasta to znacznego poziomu. Najlepiej sprawdzić to w warunkach w których poziom tlenu znajduje się w normie natomiast podwyższony jest poziom dwutlenku węgla. Ten test można latwo przeprowadzić jeżeli tylko zrobi się to dokladnie.

Usuwa się rurkę respiratora z pacjenta (zostawia się rurkę wchodząca do tchawicy) i pompuje się tlen do p uc pacjenta. Następnie obserwuje się pacjenta przez pewien czas (8-10 minut) albo zanim poziom dwutlenku węgla nie przekroczy limitu. Wszelki ruch klatki piersiowej podczas testu oznacza oddech co więcej pod ącza się maszyny badające nawet najmniejszy ruch mięśni odpowiadających za oddychanie. Jeżeli pień mózgu zosta zniszczony nie dojdzie do najmniejszej próby oddechu. Większość procedur szpitalnych wymaga powtórzenia testu na aktywność pnia mózgu (czasami powtarza się na bezdech, a nie na odruchy) od 6 do 24 godzin później by potwierdzić brak aktywności pnia mózgu.

Pytanie: W jaki sposób potwierdza się wyniki badania?
Odpowiedź: Istnieją inne badania obok braku reakcji neurologicznych (oddech itp.) na określenie faktu czy mózg funkcjonuje.

Obrazowanie Medyczne– Skany CT (tomograf) i MRI (rezonans) są w stanie pokazać mózg i w efekcie pozwolić na wykrycie uszkodzeń (urazów, krwotoków i obrzęków). Jeżeli nic nie wykryją diagnoza śmierci mózgu jest niepewna.

EEG (Elektroencefalograf) – EEG bada aktywność komórek mózgu. W niektórych przypadkach śmierci pnia mózgu można wykryć trochę aktywności elektrycznej w niekrórych obszarach mózgu. W śmierci ca ego mózgu EEG jest nieme. Inne testy takie sluchowe wywolywanie potencja ów pnia mózgu (brain-stem audio-evoked responses, BAER) badają elektryczną aktywność poszczególnych ścieżek. BAER bada w jaki sposób mózg reaguje na dźwięk. Zarówno w przypadku śmierci pnia mózgu jak i śmierci calego mózgu BAER wykazuje brak jakiejkolwiek reakcji.

Badanie Przep ywu Krwi w Mózgu– Badanie przep ywu krwi w mózgu bada obecność lub
brak krążenia w obszarze mózgu.

1 . Angiografia – Standardowym badaniem (ale przy okazji najbardziej inwazyjnym) jest angiografia. W tym badania do krwiobiegu wprowadza się radiologiczny środek kontrastujący, który wychodzi na zdjęciach rentgenowskich i następnie obserwuje się (fluoroskopia) czy kontrast pojawi się w mózgu czy nie. Brak przeplywu krwi w mózgu oznacza śmierć calego mózgu. W przypadku śmierci pnia krew może pojawić się w innych obszarach (choć nie w pniu).

2 . Scyntygrafia – Podczas tego testu wprowadza się s abo radioaktywny środek do tętnicy.
I bada się poziom radioaktywności w okolicy mózgu. Ten test jest mniej dok adny niż angiograficzny bo niewielki przep yw krwi przez mózg może pozostać niezauważony. Jednakże komórki mózgowe, bardzo zależne od tlenu, nie są w stanie utrzymać się przy życiu przy tak niewielkim przeplywie.

3 . Czaszkowe badanie naczyniowe metodą Dopplera(TCD)- Podczas tego testu fala ultradźwiękowa jest przepuszczana przez mózg by zmierzyć kierunek i ilość przep ywu krwi w mózgu. Czasami trudność sprawia takie umieszczenie czujnika by wychwyci przeplyw i u niektórych pacjentów czujniki TCD nie będą skuteczne. Jeżeli zostanie jednak poprawnie wykonany to TCD może wykazać brak przeplywu krwi w arteriach mózgu.

Pytanie: Jak określa się śmierć calego mózgu?
Odpowiedź: W taki sam sposób w jaki określa się śmierć pnia mózgu (brak oddechu, brak odruchów, g ęboka śpiączka). Jedyną różnicą jest fakt że badania potwierdzają (EEG, przep yw itp.) nie wykażą ani aktywności ani przep ywu w żadnej części mózgu. Pytanie: Co wykazuje autopsja pacjentów u których orzeczono śmierć neurologiczną? Odpowiedź: Oględziny (podczas autopsji) mózgu tych pacjentów u których orzeczono śmierć mózgu, nawet calego mózgu, wykazują, że nie zawsze umierają wszystkie komórki mózgu. Nie  oznacza to, że mózg móg funkcjonować, czy choćby, że te komórki mog y funkcjonować. Nawet ludzie których śmierć orzeczono z powodu zatrzymania akcji serca wykazują aktywność w pewnych komórkach serca. Nie znaczy to, że serce danej osoby pozosta o „żywe”.

Pytanie: Czy każdy lekarz może orzec u pacjenta śmierć mózgu?
Odpowiedź: Kryteria różnią się zarówno między stanami jak i między szpitalami. Chociaż każdy lekarz może zgodnie z prawem wydać takie orzeczenie, najodpowiedniej by by o gdyby to zrobi neurochirurg lub neurolog lub inny lekarz zapoznany z procedurami i w aściwymi metodami diagnostycznymi, celem upewnienia się, że u osoby u której orzeczono śmierć mózgu nie doszlo do pomylki.

Pytanie: Jaka jest różnica między śpiączką a śmiercią mózgu? (Czy wszyscy pacjenci w śpiączce doznali śmierci mózgu?)
Odpowiedź: Śmierć mózgu występuję rzadko. Pacjenci mogą pozostawać w śpiączce lub doznać poważnych obrażeń mózgu a i tak nie być w stanie śmierci mózgowej. Większość pacjentów w śpiączce nie dozna o śmierci mózgu i mogą z czasem wyzdrowieć.  Pacjenci tórzy doznali śmierci mózgowej nie mają najmniejszej szansy na wyzdrowienie.

Pytanie: Co to jest stan wegetatywny?
Odpowiedź: Stan ten rodzajem śpiączki. Takiego pacjenta nie uznaje się za zmar ego zarówno wed ug prawa amerykańskiego jak i izraelskiego. U pacjenta oznacza to poważne obrażenia mózgu w wyniku których pacjent pozostaje nieprzytomny i nie reaguje w wystarczającym stopniu na bodźce zewnętrzne. Czasami taka osoba zareaguje na ból lub na inny bodziec ale nie komunikuje się w żaden sposób z otoczeniem. Większość pacjentów w takim stanie oddycha samodzielnie. Diagnozę potwierdzającą stan wegetatywny wydaje się dopiero wtedy gdy utrzyma się on przez wiele miesięcy.

Zdarzaly się przypadki, że pacjenci znajdujący się w stanie wegetatywnym odzyskali przytomność. Stan ten różni się od śmierci mózgu tym, że pacjenci w stanie śmierci mózgowej
nie mają żadnych odruchów, żadnej aktywności mózgu i nigdy się nie wybudzą.

Pytanie: Czy lekarz wstrzyma się z udzieleniem wystarczającej pomocy medycznej jeżeli wie, że pacjent posiada kartę dawcy narządów?
Odpowiedź: Niektórzy ludzie wierzą, że lekarz przedwcześnie stwierdzi zgon po to by pobrać
narządy. Po pierwsze wydaje się nieprawdopodobne, że lekarz móglby w dobrej wierze zabić
jednego pacjenta by uratować innego. Taki czyn jest nieetyczny i ścigany jest z powództwa kryminalnego i cywilnego. Po drugie większość szpitali ma ustalone procedury, które wymagają opinii innego zespo u medycznego, takiego który nie opiekowa się pacjentem i tóry nie jest świadom jest statusu jako dawcy narządów.